Tomaszów Lubelski

Tomaszów Lubelski, niewielkie miasteczko położone we wschodniej części województwa lubelskiego, znane jest przede wszystkim jako baza wypadowa na Roztocze. Jednak warto przyjrzeć się bliżej samemu miastu i jego najważniejszym zabytkom.
Najlepiej zacząć jego zwiedzanie od Rynku. Nosi on nazwę Rynku Solnego a wzięło się to z faktu nadania mu przywileju składu soli. W części północno-wschodniej trudno nie zauważyć wieży budynku, który kiedyś był siedzibą straży pożarnej. Obecnie budynek został przebudowany i znajduje się w nim Państwowa Szkoła Muzyczna. Jej początki sięgają roku 1965, kiedy to powstało w Tomaszowie Lubelskim Społeczne Ognisko Muzyczne. Placówka ta doczekała się samodzielnej jednostki dopiero w roku 1984 i nadano jej dumnie brzmiącą nazwę Państwowej Szkoły Muzycznej Pierwszego Stopnia w Tomaszowie Lubelskim. Wracając do samego budynku, powstał on w 1907 roku, a zatem już ponad 100 lat temu. Początkowo służył jako remiza strażacka, oraz po wybudowaniu wieży w 1927 roku do obserwacji okolicy i alarmowania w przypadku pożarów. Pod koniec ubiegłego wieku obiekt gruntownie odnowiono dzięki czemu jest jedną z reprezentatywnych budowli miasteczka.
Kolejnym przykuwającym wzrok obiektem jest kościół pod wezwaniem Zwiastowania Najświętszej Marii Panny. Nie bez powodu uznawany jest za jeden z najcenniejszych zabytków w kraju. Został wybudowany z drewna, ale co bardzo interesujące, w stylu barokowym. Budowę tej trzynawowej i dwuwieżowej modrzewiowej świątyni ukończono w roku 1629. Największą uwagę przyciąga drewniany ołtarz z obrazem Matki Bożej Szkaplerznej z Dzieciątkiem. Warto zapoznać się z dość burzliwą i niewiarygodną historią tego, koronowanego w 1994 roku, obrazu. Wspomnijmy choćby tylko fakt, iż w XVIII wieku opiekowali się nim ojcowie trynitarze. Mówiąc o tym zakonie należy podkreślić, że w dolnej części ołtarza tomaszowskiego kościoła znajdują się relikwie ich patrona, św. Feliksa. Ponadto w świątyni warto przyjrzeć się 6 ołtarzom bocznym. Poza ścianami kościoła stoi dzwonnica z XVIII wieku, oczywiście drewniana.
Kierując się na północ docieramy do okazałej cerkwi pod wezwaniem św. Mikołaja Cudotwórcy. Pierwsze informacje o świątyni prawosławnej w tym miejscu pojawiają się już w akcie lokacyjnym miasta z roku 1621. Niestety obiekt ten nie dotrwał do naszych czasów. Obecny budynek powstał ok. 1880 roku. Parafia prawosławna działała tam do okresu wojennego, by później przywrócić jej dawny charakter w 1957 roku. Aktualnie należy do niej grupa kilkudziesięciu osób z okolic miasteczka jak i samego Tomaszowa.
Wśród mijanych zabytków Tomaszowa Lubelskiego jest herbaciarnia, tzw. Czajnia. Znajduje się ona na rynku a zatem łatwo ją dojrzeć. Jest to piętrowy, drewniany budynek z końca XIX wieku. Jego struktura wzorowana była na domkach z północnej części Rosji a wzniesiony został z okazji koronacji cara Mikołaja II. Dzisiaj ciężko uwierzyć, że kiedyś mieścił się tu teatr a nawet dworzec autobusowy.
Jak widzimy, Tomaszów Lubelski jest bardzo atrakcyjnym miasteczkiem. Planując wakacje na Roztoczu nie można go pominąć w czasie rowerowej wycieczki.

Każde miasto to nowe spojrzenie na architekturę a także coraz to ciekawsze zabytki i miejsca, które z całą pewnością warto poznać i zwiedzić. Nie inaczej jest również w wypadku Tomaszowa Lubelskiego. Miasto to charakteryzuje się bowiem układem urbanistycznym. Jako jedno z wielu w Polsce Tomaszów Lubelski może pochwalić się sporą jak na takie małe miasto listą zabytków zarówno tych chronionych przez prawo jak i tych nierejestrowanych. Prawdziwi koneserzy sztuki prawdopodobnie na pierwszym miejscu wskazaliby sławny w całym kraju drewniany kościół z siedemnastego wieku pod wezwaniem Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny. Został on przebudowany w 1727 r.. Co warto wspomnieć, na ołtarzu w tymże kościele został umieszczony obraz Matki Bożej Szkaplerznej. Dodatkowo, tuż obok tomaszowskiego kościoła mieści się również drewniana dzwonnica zrębowa z osiemnastego wieku a także cmentarz kościelny. Wszystko to znajduje się przy ulicy Królewskiej. Kolejnym z listy ciekawych miejsc a przy okazji wyjątkowych zabytków miasta Tomaszów Lubelski jest tak zwana „Herbaciarnia”. Ten dom z drewna, który mieści się na głównym Rynku miasta powstał w 1895 roku i praktycznie nie ma wśród mieszkańców miasta czy okolic osób, które nie znałyby tego miejsca. Tomaszów Lubelski posiada spore zaplecze miejsc związanych z religią, które również każdy obieżyświat powinien w swoim życiu zobaczyć. Przykładem takich zabytków jest między innymi prawosławna cerkiew pod wezwaniem świętego Mikołaja z dziewiętnastego wieku, stary cmentarz żydowski, plebania z połowy dziewiętnastego wieku czy też ocalała z II wojny światowej synagoga przy ulicy Bożniczej. Co ciekawe, wiele pozycji z listy chronionych prawem zabytków Tomaszów Lubelski ma przy ulicy Lwowskiej. Jest to ulica odbiegająca na południe od głównego Rynku. Jak mówią stare źródła historyczne, z początkiem lat siedemdziesiątych można było tam podziwiać drewniane obiekty, które swoim charakterem przypominały małomiasteczkowe dworki. Obecnie, przy postępującej urbanizacji ich miejsce zajęły nowe mieszkania, budynki usługowo – handlowe czy te użyteczności publicznej. Jednakże zachowała się również zabudowa z czasów I wojny światowej oraz z dwudziestolecia międzywojennego. Przykładem na to może być między innymi willa z I połowy dwudziestego wieku, obecnie przerobiona na budynek sanepidu, Dom Związku Ziemian zbudowany w 1930 roku, który obecnie pełni rolę sądu rejonowego czy też Wydział Powiatowego Sejmiku Tomaszowskiego z 1925 roku, obecnie znany jako Urząd Stanu Cywilnego. Jeśli jednak zwiedzanie zabytków nie jest satysfakcjonujące, Tomaszów Lubelski z racji swojego położenia w okolicy Roztocza znajduje się w otoczeniu rezerwatów przyrody. Bardziej znanym z nich jest Biała Góra, gdzie znajduje się między innymi wyciąg narciarski. Odbywają się tam również różne konkursy zimowe. Drugi z kolei jest mniejszy jednakże niemniej ciekawy. Jego nazwa „Piekiełko” dosłownie kusi turystów. Podsumowując, Tomaszów Lubelski jest miastem w którym z pewnością każdy znajdzie coś dla siebie.