Tomaszów Lubelski

Przy granicy z Ukrainą, w powiecie tomaszowskim, w województwie lubelskim, na Roztoczu Środkowym, nad Sołokiją znajduje się bardzo ciekawe i godne zainteresowania miasto o nazwie – Tomaszów Lubelski, które liczy około 20 000 mieszkańców. Powierzchnia miasta ma aktualnie około 13,30 km2. Teraz może trochę o historii powstania i rozwoju miasta. Tomaszów lubelski powstał na początku pierwszych lat XVII wieku. W tym okresie z inicjatywy kanclerza koronnego Jana Zamoyskiego powstała osada zwana Jelitowem ( nazwa pochodząca od herbu Zamoyskich, od imienia syna założyciela – Tomasza Zamoyskiego ). Nazwa została przemieniona, w 1613 roku na Tomaszów. Mając na względzie cele obronne, osada została otoczona wałami ziemi. Jej położenie miało doskonałe znaczenie dla dalszego jej rozwoju. A dlatego, że szedł tędy bardzo ważny szlak handlowy z centrum Rzeczypospolitej na jej południowo-wschodnie kresy, który pomagał mieszkańcom miasta w wielu sprawach handlowych. Tak więc mieszkańcy osady mieli sporo możliwości do wykorzystania. W 1621 roku Tomasz Zamoyski nadał osadzie miejski przywilej lokacyjny. A niedługo po tym władca nadał miastu kolejny bardzo ważny przywilej – prawo składowania soli. Wiele innych przywilejów nadawane miastu, a także kontrola i opieka nad miastem spowodowały bardzo sprawny i szybki jego rozwój. W drugiej połowie XVIII wieku strasznie wyniszczona i osłabiona Rzeczypospolita uległa sąsiednim Mocarstwom – Rosji, Prusom oraz Austrii. Tomaszów lubelski znalazł się w zaborze austriackim. Przed wybuchem I wojny światowej Tomaszów funkcjonował jako lokalny ośrodek administracji oraz garnizon wojsk cesarskich. Podczas I wojny światowej, w 1915 roku pod Tomaszowem lubelskim doszło do bitwy wojsk rosyjskich, którymi dowodził generał Ołchowa, z wojskami austriackimi, pod dowództwem feldmarszałka Mackensona. Pod koniec II wojny światowej sytuacja Tomaszowa wyglądał nieco lepiej. Już w 1939 roku samoloty państwa niemieckiego zbombardowały całe miasto. Najbardziej na tym ucierpiała jego zachodnia część, zginęło wielu mieszkańców miasta. Po wojnie Tomaszów odbudowano. Natomiast w latach sześćdziesiątych i osiemdziesiątych XX w. Tomaszów rozbudowywano. Tomaszów lubelski nie jest znanym miastem, w Polsce. Wielu ludzi mieszkających w Polsce nie słyszało o nim, ani słowa. Można tylko wywnioskować z nazwy miasta, że znajduje się gdzieś w województwie lubelskim. Osobiście uważam, że miasto jest bardzo przytulne i posiada wiele ciekawych miejsc do zwiedzania dla turystów. Jego ciekawa historia przyciąga do siebie ludzi. Czasami niewielkie miasta przyciągają większą uwagę, niż te duże, gdzie jest wiele hałasu i harmideru. Duże kolejki do punktów zwiedzania trwają bardzo długo i zniecierpliwiają. A w takich miastach jak właśnie Tomaszów lubelski są bardzo ciekawe zabytki, które nie wymagają długiego czekania w kolejkach, a zachwycą naprawdę swoją urodą oraz ciekawą historią. Zachęcam serdecznie wszystkich, i turystów i nie turystów do zwiedzenia tego niedużego, ale bardzo przytulnego miasta.

Bogata historia miasta sprawiła, że w mieście możemy odnaleźć wiele ciekawych śladów historii. Miasto bardzo dba o odnowę tych zabytków, co jest niezwykle cenne, szczególnie patrząc na historię miasta. Wielokrotnie miasto było niszczone w wyniku ataków najeźdźców lub w wyniku pożarów. Takie sytuacje działy się wielokrotnie, najpierw w czasie potopu szwedzkiego, powstania Chmielnickiego, a potem w wyniku XIX- wiecznych powstań a także obydwu wojen światowych. Wszystko to w znacznej mierze wpłynęło na wygląd miasta i ilość zabytków tu występujących. Wiele z nich wpisanych jest do rejestru zabytków.
Przede wszystkim chronionym zabytkiem w Tomaszowie jest sam układ urbanistyczny. Jest to typowy XVII- wieczny układ miasta, który do tej pory jest przestrzegany. Konserwator zabytków dba o to, aby budując nawet najnowocześniejsze budowle zachować pierwotny charakter tego pięknego miasta.
Najstarszym i jednocześnie najciekawszym zabytkiem jest drewniany kościółek pochodzący z 1627 roku. Kościół ma wezwanie: Zwiastowanie Najświętszej Maryi Panny. Oczywiście był on jeszcze kilka razy przebudowywany, ale i tak wchodząc do niego poczujemy zapach wielowiekowej historii i tradycji miasta. W ołtarzu znajduje się zabytkowy obraz Matki Bożej Szkaplerznej. W pobliżu znajduje się zabytkowa dzwonnica i stary cmentarz. Zwiedzając Tomaszów nie można pominąć tego kościółka.
Obok kościoła pw. Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny istnieją dwa inne, jednak przedstawiają one współczesną sztukę sakralną. W Tomaszowie Lubelskim znajduje się także piękna cerkiew prawosławna. Zbudowano ją pod koniec XIX- wieku. Warto zobaczyć to miejsce, szczególnie turyści nieznający religii prawosławnej są ciekawi jak taka świątynia wygląda od wewnątrz.
Tomaszów Lubelski może się poszczycić także kilkoma zabytkami użytkowymi, które spełniają obecnie jakieś funkcje, choć często zupełnie inne niż te, dla których zostały wybudowane. Jest to m. in. willa, w której obecnie mieści się tomaszowski sanepid, wspaniały Budynek Wydziału Powiatowego Sejmiku Tomaszowskiego, w którym obecnie odnajdziemy Urząd Stanu Cywilnego. Ciekawym zabytkiem jest także przepiękny grobowiec z przełomu XIX i XX wieku. Jest to ogromny grobowiec rodziny Bohlerów i Bujalskich. Warto obejrzenia jest także piękny drewniany dom „Herbaciarnia” zwany także „Czajnią” usytuowany w samym centrum miasta na Rynku. W Tomaszowie Lubelskim znajdują się również zabytki, które nie znajdują się pod ochroną, ale również zachwycają swoją indywidualnością i pięknem. Przede wszystkim mowa tu o synagodze i budynku Państwowej Szkoły Muzycznej, w której niegdyś swoją siedzibę miała Straż Pożarna. Szczególnie zobaczenie synagogi poleca się osobom, które nigdy nie miały być okazji w świątyni żydowskiej. W mieście przeplata się nowoczesność z historią, co stwarza niezwykły klimat. Turyści chętnie wybierają to miasto właśnie ze względu na niezwykłą atmosferę. Historia przeplatająca się z nowoczesnością wpływa także na mieszkańców, którzy zachowują dawną polską gościnność i są niezwykli przyjaźni.

Tomaszów Lubelski położony jest w bardzo pięknej okolicy, dlatego przez miasto przebiegają trzy szlaki turystyczne. Miasto stanowi wspaniałą bazę wypadową do odbywania pieszych i rowerowych wycieczek. Ci, którzy nie lubią ani jednego ani drugiego to mogą skorzystać z samochodu i w ten sposób odwiedzić ciekawego miejsca znajdujące się na tych szlakach. Jednak jazda samochodem nie sprawi nam już takiej radości. Na tych, co uwielbiają konie czekają w pobliżu stadniny, dzięki którym również można odbywać wspaniałe wędrówki.
Warto zaplanować sobie dokładnie pobyt w Tomaszowie, aby starczyło nam czasu na wszystkie atrakcje. Wszyscy szlaki są dość długie, dlatego trzeba je dzielić na mniejsze etapy, szczególnie, gdy zabieramy ze sobą dzieci. Takie wycieczki sprzyjają poznawaniu przyrody, tym bardziej, że na trasach spotkamy bardzo interesujące rezerwaty przyrody. Na pewno warto zatrzymać się przy „Piekiełku”, jest to skupisko głazów pochodzących z epoki lodowcowej. Jest to jedyny rezerwat geologiczny na Lubelszczyźnie. Taki rezerwat będzie doskonałym wstępem do lekcji historii.
Na miłośników roślin czeka rezerwat „Skrzypny Ostrów”, który skupia w sobie dwadzieścia kilka modrzewiów polskich. Na trasie spotkamy także ciekawe rezerwaty, których widok zapiera dech w piersiach. Są to rezerwaty, w których znajdują się wspaniałe kaskady rzeki Sopot i Tanwii. W tych rejonach można spotkać pstrąga potokowego. Te rezerwaty to „Nad Tanwią” i „Czartowe Pole”. W „Czartowym Polu” warto szczególnie zwrócić uwagę na pierwotny las, w których można odnaleźć wiele bardzo rzadkich roślin. Na terenie rezerwatu znajdują się także ruiny starej zabytkowej papierni.
Dziewicza przyroda, którą spotykamy tu na każdym kroku może oczarować każdego. Wzdłuż tras turystycznych znajduje się wiele drzew- pomników przyrody. Szczególnie warte uwagi jest drzewo znajdujące się w okolicach Siedlisk, przez wiele lat w zupełności skamieniałe i niezorientowane osoby nie wiedzą często, że to właśnie to drzewo. Takiego zabytku- pomnika przyrody nie spotkamy na całym świecie, jest to niezwykła rzadkość w świecie roślin.
Będąc w Tomaszowie Lubelskim nie można nie odwiedzić Krasnobrodu, który nazywany jest „Małą Częstochową”. Każdego roku z wiarą przybywa tu wielu pielgrzymów, którzy modlą się i szukają łask u Matki Bożej. W sanktuarium znajdują się źródełka wody, które mają nadzwyczajną moc. Chorzy pielgrzymi przybywają tu, aby właśnie napić się tej wody. W okolicach występują też bardzo czyste regiony. Okoliczne stawy i dziewicza przyroda jest doskonałym siedliskiem dla wielu gatunków ptaków. Ornitolodzy doliczyli się ich aż 100 gatunków.
Tomaszów Lubelski jest nie tylko wspaniałym miastem, w którym można spędzić miło urlop, ale usytuowany jest także w bardzo ciekawych okolicach. Tomaszów poleca się przede wszystkim tym, którzy kochają przyrodę, gdyż w tych regionach jest ona naprawdę pięknie. Można wybrać się tu na wakacje z całą rodziną i cieszyć się bliskością nieskażonej cywilizacją natury.

Tomaszów lubelski, to miasto, w województwie lubelskim, przy granicy z Ukrainą. Jest to największe miasto w granicach geograficznych tego regionu w Polsce. Centrum miasta znajduje się na Roztoczu Środkowym, nad rzeką Sołokiji. Tomaszów liczy około 20 000 mieszkańców. Powierzchnia miasta ma aktualnie około 13,30 km². Miasto powstało na początku pierwszych lat XVII wieku. Tomaszów lubelski słynie z wielu ciekawych zabytków, które są często odwiedzane. Jednym z największych zabytków tego miasta jest kościół modrzewiowy, barokowy, pod wezwaniem Zwiastowania Najświętszej Marii Panny. Odnajdziemy go na południowy – wschód od rynku, w pobliżu szlaku zielonego. To jeden z najcenniejszych zabytków w kraju. Wielką osobliwość stanowi już sam fakt wzniesienia świątyni w stylu barokowym z drewna. Budowę kościoła rozpoczęto w 1627 r. z inicjatywy Tomasza Zamoyskiego. Obiekt został przebudowano w 1727 r. staraniem Michała Zamoyskiego. Świątynia jest dwuwieżowa. Na kartuszu na chórze umieszczono herb Zamoyskich. Bogate, barokowe wyposażenie pochodzi w części z dawnego kościoła trynitarzy. W drewnianym ołtarzu głównym znajduje się cudowny obraz Matki Bożej Szkaplerznej z Dzieciątkiem. Obraz ma bardzo ciekawą historię. Powstał w połowie XVII wieku. Pierwotnie umieszczono go w kapliczce w miejscu, gdzie później powstał klasztor trynitarzy. Podczas ataku Szwedów na Polskę, kapliczka spłonęła, a obraz miał zabrać jeden ze szwedzkich żołdaków, który użył go ponoć jako podkładkę pod siodło. Porzucony obraz odnalazły jednak mieszkanki Tomaszowa. Obraz przechowywano następnie w katedrze lwowskiej, potem ponownie w Tomaszowie, a w okresie wojny polsko – tureckiej w Zamościu. Stamtąd zabrano go – już na stałe – do Tomaszowa. W latach 1727 – 1783 opiekowali się nim trynitarze. Po kasacie zakonu cudowny obraz przeniesiono do modrzewiowego kościoła, w którym znajduje się do dziś. W 1994 r. odbyła się uroczysta koronacja obrazu. W dolnej części ołtarza głównego znajdują się relikwie patrona trynitarzy św. Feliksa. W świątyni jest także sześć ołtarzy bocznych. Obok kościoła znajduje się drewniana dzwonnica wzniesiona w XVIII wieku. Przed murem okalającym świątynię stoi figura z XVII wieku w formie przysadzistej kolumny zwieńczonej czworoboczną kapliczką. Za kościołem, około 100 m na wschód widać ślady fosy i obwałowań. Warto dodać, że w 1910 roku świątynia cudem ocalała przed zniszczeniem. Powstał bowiem projekt wzniesienia w tym miejscu nowego kościoła, a stary miał być rozebrany. Do realizacji tego pomysłu szczęśliwie nie doszło. Jest w tym duża zasługa ówczesnego proboszcza, księdza Wiktora Czarkowskiego. Kościół jest naprawdę wspaniałym zabytkiem. Można o nim jeszcze bardzo wiele opowiadać, ponieważ łączy się z nim jeszcze większa historia. I kto by myślał, że w tak niedużym mieście można zobaczyć tak wspaniały zabytek. Każdy człowiek nazywający siebie turystą, powinien go odwiedzić. Kościół jest naprawdę wart zwiedzenia !