Tomaszów Lubelski

Tomaszów Lubelski położony jest w niezwykłym zakątku Polski nad rzeką Sołokiją. Miasto zostało założone na początku XVII wieku przez Jana Zamojskiego ze względu na położenie. Kiedy tylko spojrzymy na mapę to zobaczymy, że wszystkie tereny wokoło są niezwykle zielone. Jednak wtedy głównym argumentem było to, żeby ulokować miasto na trasie szlaku handlowego, co spowodowało szybki jego rozkwit. Szlak prowadził od Morza Bałtyckiego aż do Morza Czarnego Miasto znajduje się na niewielkim wzniesieniu, stąd wynika położenie na wysokości 275 m n.p.m. Tomaszów leży na pograniczu wspaniałych krain geograficznych, jakimi są Roztocze i Grzęda Solska. Tomaszów jest największym miastem leżącym na Roztoczu i liczy sobie obecnie 21 tysięcy mieszkańców.
Choć szlak handlowy, który przebiegał przez Tomaszów już dawno nie istnieje to jednak można zauważyć jego ślady. Tomaszów Lubelski jest dalej takim łącznikiem dla Polski i Europy Zachodniej z Europą Wschodnią. To właśnie przez to miasto trzeba zawsze przejechać, gdy zmierza się do Lwowa. Wiele autokarów właśnie tutaj się zatrzymuje w drodze do Lwowa. Tomaszów jest niezwykle pięknym miastem, dlatego warto go uwzględnić na trasie swojej wycieczki. Najlepiej zatrzymać się tu na pokrzepiający posiłek i przy okazji zwiedzić najważniejsze zabytki w trakcie spaceru po Rynku i jego okolicach. Również samo Roztocze jest często odwiedzane przez wczasowiczów uwielbiających wypoczynek na łonie natury.
Roztocze jest przepiękną zieloną krainą geograficzną, która rozciąga się od Kraśnika aż przechodzi na tereny Ukrainy i swój kres ma przy samym Lwowie. Właśnie na tych terenach stworzono Roztoczański Park Narodowy podkreślając tym samym fakt niezwykłej fauny i flory w tych okolicach. Roztocze swoje podłoże ma już z epoki kredy i to przez lata formowana tu była niezwykła architektura krajobrazu. Roztocze ze względu na swój charakter dzieli się na trzy regiony: zachodnie (gorajskie, tereny lessowe, wiele wzniesień i bardzo głębokich wąwozów), południowe (rawskie, urozmaicona rzeźba, dział wodny, dużo wód podziemnych, to tutaj obok miejscowości Zwierzyniec znajduje się słynny zwierzyniec z licznymi gatunkami zwierząt- zwierzyniec powstał już w XVI wieku, co pozwoliło na zachowanie wielu cennych gatunków) i środkowe. Na środkowym Roztoczu znajduje się właśnie Tomaszów Lubelski i dlatego nazywa się tę część tomaszowskim Roztoczem. Występuje tu wiele piasków i kamieni, możemy obserwować wiele załamań rzecznych, co znacznie uatrakcyjnia krajobraz.
Tomaszów Lubelski może się poszczycić także sąsiedztwem aż trzech parków krajobrazowych: Krasnobrodzkiego, Puszczy Solskiej i Południoworoztoczańskiego. Szczególnie ciekawy dla turystów jest Park Krajobrazowy Puszczy Solskiej. Znajdują się tu wspaniałe lasy sosnowe, wśród których chowają się wydmy śródlądowe (jest dość rzadkie spotykane zjawisko na polskich terenach). Idąc wzdłuż licznie występujących tu potoków na pewno na swojej drodze napotkamy jakieś wodospady, których jest tu całe mnóstwo. Ci którzy uwielbiają przyrodę będą mogli tu podziwiać wiele rzadkich gatunków roślin i zwierząt.

Tomaszów lubelski znajduje się w województwie lubelskim, niedaleko granicy z Ukrainą. Odległość od tego miasta do stolicy Ukrainy wynosi jedynie 86 kilometrów, natomiast do Lublina już 126 kilometrów. Tomaszów leży na Roztoczu Środkowym nad Sołokiją, czyli w krainie geograficznej o charakterze wyżynnym. Powierzchnia miasta wynosi około 13,30 km² ( użytki rolne – 48 %, użytki leśne 9 % ). Ludność wynosi około 20 000 mieszkańców. Niedaleko miasta znajduje się Roztoczański Park Narodowy, a w bliskim jego sąsiedztwie są usytuowane trzy parki krajobrazowe: Park Krasnobrodzki, który posiada przewagę lasów jodłowych, Puszcza Solska z lasami sosnowymi i wspaniałymi kaskadami wodospadów na potokach oraz mnóstwem rzadkich roślin i zwierząt oraz Park Południoworoztoczański, w którym dominują lasy bukowe i sosnowe. Miasto powstało w połowie XVII wieku z inicjatywy Jana Zamoyskiego. Przeżyło ciężkie czasy zaborów i powstań, a także poniosło wszelkie straty po I i II wojnie światowej. Nawet mimo tego doskonale się odbudowało i rozwijało. Zabytki z dawnych czasów dalej stoją w mieście. Są, to m.in : kościół pod wezwaniem Zwiastowania NMP – kościół parafialny z 1627 roku, cerkiew prawosławna pod wezwaniem św. Mikołaja z 1889 roku, willa z 1934 roku (obecnie stacja SAN-EPID ), budynek Wydziału Powiatowego Sejmiku Tomaszowskiego – budynek z 1925 roku ( obecnie Urząd Stanu Cywilnego i oddział banku ), Dom Związku Ziemian, budynek z 1930 roku ( obecnie Sąd Rejonowy ), grobowiec rodziny Bujalskich i Bohlerów z przełomu XIX i XX wieku, i wiele jeszcze innych zabytków. W Tomaszowie można też zwiedzić kilka rezerwatów przyrodniczych. Rezerwat „Skrzypny Ostrów”- w którym znajduje się ponad 20 drzew usytuowanych przy zielonym szlaku, rezerwat „Piekiełko” – będący jedynym rezerwatem geologicznym na Lubelszczyźnie, rezerwat „Czartowe Pole”- tutaj możemy podziwiać piękne przełomy rzek i wodospady. W Tomaszowie jest naprawdę bardzo dużo ciekawych i interesujących miejsc do oglądania. Miasto ma także dwie drużyny sportowe – TKS Tomasovia Tomaszów Lubelski – siatkówka kobiet oraz Tomasovia Tomaszów Lubelski – Piłka nożna mężczyzn. Tomaszów to także ośrodek akademicki. Istnieje tu Wydział Zamiejscowy Nauk Prawnych i Ekonomicznych Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Ciekawym przedsięwzięciem jest Międzynarodowy Powszechny Uniwersytet Wiedzy Ekologicznej. Interesujące jest również Muzeum Regionalne im. Janusza Petera. Znajduje się ono przy ul. Zamojskiej 2. W nim ciekawa ekspozycja regionalna, m.in. ewangeliarze cerkiewne z XIX wieku i liczne pamiątki archeologiczne. Muzeum czynne jest : wt. – pt. 9.00 – 15.30, sob. – niedz. 10.00 – 15.00. W soboty – wstęp bezpłatny. Dr Janusz Peter (1891 – 1963) był wieloletnim dyrektorem miejscowego szpitala. To właśnie dzięki jego staraniom powstało wspomniane muzeum. Był on pierwszym kustoszem muzeum, a także współorganizatorem Tomaszowskiego Towarzystwa Kulturalnego. Urodził się w miasteczku Skole, nieopodal Stryja. Studiował na wydziale lekarskim Uniwersytetu Lwowskiego. W czasie I wojny światowej służył w armii austriackiej jako lekarz batalionowy, później w polskim 14 Pułku Ułanów we Lwowie. Po przeniesieniu do cywila pracował we Lwowie, a następnie już do końca życia – w Tomaszowie.