Tomaszów Lubelski

Tomaszów Lubelski, niewielkie miasteczko położone we wschodniej części województwa lubelskiego, znane jest przede wszystkim jako baza wypadowa na Roztocze. Jednak warto przyjrzeć się bliżej samemu miastu i jego najważniejszym zabytkom.
Najlepiej zacząć jego zwiedzanie od Rynku. Nosi on nazwę Rynku Solnego a wzięło się to z faktu nadania mu przywileju składu soli. W części północno-wschodniej trudno nie zauważyć wieży budynku, który kiedyś był siedzibą straży pożarnej. Obecnie budynek został przebudowany i znajduje się w nim Państwowa Szkoła Muzyczna. Jej początki sięgają roku 1965, kiedy to powstało w Tomaszowie Lubelskim Społeczne Ognisko Muzyczne. Placówka ta doczekała się samodzielnej jednostki dopiero w roku 1984 i nadano jej dumnie brzmiącą nazwę Państwowej Szkoły Muzycznej Pierwszego Stopnia w Tomaszowie Lubelskim. Wracając do samego budynku, powstał on w 1907 roku, a zatem już ponad 100 lat temu. Początkowo służył jako remiza strażacka, oraz po wybudowaniu wieży w 1927 roku do obserwacji okolicy i alarmowania w przypadku pożarów. Pod koniec ubiegłego wieku obiekt gruntownie odnowiono dzięki czemu jest jedną z reprezentatywnych budowli miasteczka.
Kolejnym przykuwającym wzrok obiektem jest kościół pod wezwaniem Zwiastowania Najświętszej Marii Panny. Nie bez powodu uznawany jest za jeden z najcenniejszych zabytków w kraju. Został wybudowany z drewna, ale co bardzo interesujące, w stylu barokowym. Budowę tej trzynawowej i dwuwieżowej modrzewiowej świątyni ukończono w roku 1629. Największą uwagę przyciąga drewniany ołtarz z obrazem Matki Bożej Szkaplerznej z Dzieciątkiem. Warto zapoznać się z dość burzliwą i niewiarygodną historią tego, koronowanego w 1994 roku, obrazu. Wspomnijmy choćby tylko fakt, iż w XVIII wieku opiekowali się nim ojcowie trynitarze. Mówiąc o tym zakonie należy podkreślić, że w dolnej części ołtarza tomaszowskiego kościoła znajdują się relikwie ich patrona, św. Feliksa. Ponadto w świątyni warto przyjrzeć się 6 ołtarzom bocznym. Poza ścianami kościoła stoi dzwonnica z XVIII wieku, oczywiście drewniana.
Kierując się na północ docieramy do okazałej cerkwi pod wezwaniem św. Mikołaja Cudotwórcy. Pierwsze informacje o świątyni prawosławnej w tym miejscu pojawiają się już w akcie lokacyjnym miasta z roku 1621. Niestety obiekt ten nie dotrwał do naszych czasów. Obecny budynek powstał ok. 1880 roku. Parafia prawosławna działała tam do okresu wojennego, by później przywrócić jej dawny charakter w 1957 roku. Aktualnie należy do niej grupa kilkudziesięciu osób z okolic miasteczka jak i samego Tomaszowa.
Wśród mijanych zabytków Tomaszowa Lubelskiego jest herbaciarnia, tzw. Czajnia. Znajduje się ona na rynku a zatem łatwo ją dojrzeć. Jest to piętrowy, drewniany budynek z końca XIX wieku. Jego struktura wzorowana była na domkach z północnej części Rosji a wzniesiony został z okazji koronacji cara Mikołaja II. Dzisiaj ciężko uwierzyć, że kiedyś mieścił się tu teatr a nawet dworzec autobusowy.
Jak widzimy, Tomaszów Lubelski jest bardzo atrakcyjnym miasteczkiem. Planując wakacje na Roztoczu nie można go pominąć w czasie rowerowej wycieczki.

Tomaszów Lubelski to nie tylko miasto ale i również cała gmina, mieszcząca się w powiecie tomaszowskim, tuż przy granicy z Ukrainą. Obecnie podlega ona pod województwo lubelskie, z kolei w czasach dawnego podziału administracyjnego w latach 1975-1998 miasto to należało do województwa zamojskiego. Geograficznie rzecz ujmując, Tomaszów Lubelski leży w krainie zwanej Roztoczem Środkowym, nad rzeką Sołokiją. Ostanie dane z czerwca zeszłego roku z Głównego Urzędu Statystycznego mówią, iż liczba mieszkańców samego miasta wynosi około dwudziestu tysięcy. Jeśli chodzi o podział miasta ze względu na demografię, większość mieszkańców stanowią tutaj kobiety – koło pięćdziesięciu dwóch procent, przy czym mężczyźni to około czterdzieści osiem procent. Z kolei powierzchnia całkowita Tomaszowa to ponad trzynaście kilometrów kwadratowych, z czego niecałe pięćdziesiąt procent stanowią użytki rolne, a dziesięć – użytki leśne. Przemysł miasta skierowany jest między innymi na środki transportu oraz artykuły spożywcze czyli przede wszystkim przetwórstwo warzyw oraz owoców. Warto wspomnieć także iż jest to idealna baza wypadowa na Roztocze, Tomaszów Lubelski jest bowiem jednym z największych miast tego obszaru. Odległości między większymi miastami takimi jak Lublin czy Rzeszów wynoszą odpowiednio 126 kilometrów oraz 140 kilometrów. Miejsce to jest oddalone o 86 kilometrów od Lwowa – prastarego miasta, będącego doskonałym miejscem na spędzenie czasu dla turystów czy wczasowiczów, którzy decydują się wypoczywać na Roztoczu. Tam też wiedzie stary trakt handlowy rozciągający się od Morza Czarnego do Morza Bałtyckiego, który skądinąd do dziś zachował swój handlowo- komunikacyjny charakter. Roztocze z kolei jest wyżynną krainą geograficzną, która rozpościera się od Kraśnika, aż między innymi po wspomniany Lwów. Niewątpliwie bliskość utworzonego na tych terenach Roztoczańskiego Parku Narodowego oddalonego od miasta o około czterdzieści kilometrów podkreśla zarówno jego walory krajoznawczo-turystyczne, zdrowotne oraz przyrodnicze. Dodatkowo, Tomaszów Lubelski usytuowany jest w otoczeniu trzech niezwykłych Parków Krajobrazowych. Jest to na przykład Park Krasnobrodzki, który porastają przede wszystkim lasy jodłowe i gdzie można podziwiać pozostałości puszczy karpackiej na wapiennych wzgórzach. Również Park Południoworoztoczański, który to zdominowany jest głównie przez olbrzymie lasy bukowe oraz sosnowe, drobne rzeczki – dopływy Sanu, a także rezerwaty przyrody wierzchowiny szczytów. Ostatnim z nich jest Puszcza Solska, obszar stanowisk wyjątkowo rzadkich roślin i zwierząt, zwartych lasów sosnowych, niepowtarzalnych wydm śródlądowych i bajecznych kaskad wodospadów. Tomaszów Lubelski nie jest może zbyt wielkim miastem, jednakże jego dogodne położenie w okolicy Roztocza oraz tamtejszych Parków czy rezerwatów upewnia nas w przekonaniu, iż jest to z pewnością miasto, które warto odwiedzić i wracać tam nie jeden raz. Szczególnie dla osób interesujących się turystyką czy rekreacją na łonie natury jest to idealny przykład miejsca godnego polecenia.